(109) سوره کافرون این سوره در مکه نازل شده و دارای 6 آیه است
اشاره
ص: 379
محتوی و فضیلت سوره“کافرون”
این سوره در“مکه”نازل شده، و لحن و محتوای آن گواه روشنی بر این معنی است، همچنین شان نزولی که به خواست خدا بعدا به آن اشاره می شود دلیل دیگری بر این مدعا است، و اینکه بعضی احتمال داده اند مدنی باشد بسیار بعید به نظر می رسد.
لحن سوره نشان می دهد در زمانی نازل شده که مسلمانان در اقلیت بودند و کفار در اکثریت، و پیغمبر اکرم ص از ناحیه آنها سخت در فشار بود، و اصرار داشتند او را به سازش با شرک بکشانند، پیامبر ص دست رد بر سینه همه آنها می زند، و آنها را به کلی مایوس می کند، بدون آنکه بخواهد با آنها درگیر شود.
این سرمشقی است برای همه مسلمانان که در هیچ شرائطی در اساس دین و اسلام با دشمنان سازش نکنند، و هر وقت چنین تمنایی از ناحیه آنها صورت گیرد آنها را کاملا مایوس کنند، مخصوصا در این سوره دو بار این معنی تاکید شده که “من معبودهای شما را نمی پرستم”و این تاکید برای مایوس ساختن آنها است، همچنین دوباره تاکید شده که“شما هرگز معبود من، خدای یگانه را نمی پرستید”و این دلیلی است بر لجاجت آنها، و سرانجامش این است که “من و آئین توحیدیم، و شما و آئین پوسیده شرک آلودتان”! در باره فضیلت این سوره روایات فراوانی نقل شده که حاکی از اهمیت فوق العاده محتوای آن است از جمله:
در حدیثی (از پیغمبر اکرم ص نقل شده که فرمود:
من قرأ قُلْ یٰا
ص: 380
أَیُّهَا الْکٰافِرُونَ فکانما قرأ ربع القرآن و تباعدت عنه مرده الشیاطین، و برأ من الشرک، و یعافی من الفزع الاکبر: “کسی که سوره”قل یا ایها الکافرون“را بخواند گویی ربع قرآن را خوانده، و شیاطین طغیانگر از او دور می شوند، و از شرک پاک می گردد، و از فزع (روز قیامت) در امان خواهد بود” (1) .
(1)
تعبیر به“ربع القرآن”شاید به خاطر آن است که حدود یک چهارم قرآن مبارزه با شرک و بت پرستی است، و عصاره آن در این سوره آمده است، و دور شدن شیاطین سرکش به خاطر آن است در این سوره دست رد بر سینه مشرکان زده شده، و می دانیم شرک مهمترین ابزار شیطان است.
نجات در قیامت نیز در درجه اول در گرو توحید و نفی شرک است، همان مطلبی که این سوره بر محور آن دور می زند.
در حدیث دیگری از پیغمبر اکرم ص می خوانیم: “مردی خدمتش آمد عرض کرد ای رسول خدا!برای این آمده ام که چیزی به من یاد دهی که به هنگام خواب بخوانم، فرمود:
اذا اخذت مضجعک فاقرأ قُلْ یٰا أَیُّهَا الْکٰافِرُونَ ثم نم علی خاتمتها فانها براءه من الشرک: “هنگامی که به بستر رفتی سوره یا ایها الکافرون را بخوان، بعد از آن بخواب که این بیزاری از شرک است” (2) .
(2)
و نیز در روایتی از رسول خدا ص آمده است که به”جبیر بن مطعم“ فرمود: “آیا دوست داری هنگامی که به سفر می روی از بهترین یارانت از نظر زاد و توشه باشی؟ گفت: آری پدرم و مادرم فدایت ای رسول خدا! فرمود: این پنج سوره را بخوان: ” قُلْ یٰا أَیُّهَا الْکٰافِرُونَ “، و” إِذٰا جٰاءَ نَصْرُ اللّٰهِ وَ الْفَتْحُ “، و” قُلْ هُوَ اللّٰهُ أَحَدٌ “، و” قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ “، و”
ص: 381
1- 1) “مجمع البیان”جلد 10 صفحه 551.
2- 2) همان مدرک.
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النّٰاسِ “، و قرائت خود را با” بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِیمِ “آغاز کن (1) .
(1)
و در حدیثی از امام صادق ع می خوانیم که می فرمود: “پدرم می گفت قُلْ یٰا أَیُّهَا الْکٰافِرُونَ ربع قرآن است، و هنگامی که از آن فراغت می یافت می فرمود: اعبد اللّٰه وحده، اعبد اللّٰه وحده: من تنها خدا را عبادت می کنم من تنها خدا را عبادت می کنم” (2) .
(2)
***
ص: 382
1- 1 و 2) “مجمع البیان”جلد 10 صفحه 551.
2-