(71) سوره نوح این سوره در مکه نازل شده و دارای 28 آیه است
اشاره
تاریخ شروع 22 ذی الحجه الحرام 1406
ص: 51
ص: 52
محتوای سوره نوح
این سوره چنان که از نامش پیدا است سرگذشت نوح پیامبر ص را بیان می کند، در سوره های متعددی از قرآن مجید به سر گذشت این پیامبر بزرگ اشاره شده، از جمله سوره های“شعرا”، “مؤمنون”، “اعراف”، “انبیاء”و از همه مشروحتر در سوره“هود”آمده که در حدود 25 آیه درباره این پیامبر اولو العزم سخن می گوید (از آیه 25 تا 49) .
ولی آنچه در سوره نوح آمده قسمت خاصی از زندگی او است که در جایی دیگر به این سبک نیامده است، و این قسمت مربوط به دعوت مستمر و پی گیر او به سوی توحید، و کیفیت، و عناصر این دعوت. و ریزه کاری هایی است که در این مساله مهم به کار رفته است، آن هم در برابر قوم لجوج و خود خواه و متکبری که مطلقا حاضر نبودند در برابر حق سر فرود آورند.
با توجه به اینکه این سوره در مکه نازل شده، و پیامبر و مسلمانان اندک آن زمان در شرائطی مشابه شرائط زمان نوح و یارانش قرار داشتند، مسائل زیادی را به آنها می آموزد، و یکی از اهداف ذکر این ماجرا همین بوده است از جمله اینکه:
1-به آنها یاد می دهد که چگونه از طریق استدلال منطقی توأم با محبت و دلسوزی کامل دشمنان را تبلیغ کنند، و از هر وسیله مفید و مؤثری در این راه بهره گیرند.
2-به آنها می آموزد که هرگز در طریق دعوت به سوی خدا خسته نشوند
ص: 53
هر چند سالها طول بکشد، و دشمن کارشکنی کند.
3-به آنها می آموزد که در یک دست وسائل تشویق، و در دست دیگر عوامل انذار را داشته باشند، و از هر دو در طریق دعوت بهره گیرند.
4-آیات آخر این سوره هشداری است برای مشرکان لجوج که اگر در برابر حق تسلیم نشوند و به فرمان خدا گردن ننهند عاقبت دردناکی در پیش دارند.
5-علاوه بر اینها این سوره سبب تسلی خاطر برای پیامبر ص و مؤمنان نخستین و افراد مشابه آنها است که در برنامه های خود به لطف خدا دلگرم و در برابر مشکلات و سختیها صابر و شکیبا باشند.
به تعبیر دیگر این سوره ترسیمی است از بیان مبارزه دائمی طرفداران حق و باطل و برنامه هایی که طرفداران حق در مسیر خود باید به کار بندند.
***
فضیلت تلاوت سوره
در حدیثی از پیغمبر گرامی اسلام ص می خوانیم: من قرأ سوره نوح کان من المؤمنین الذین تدرکهم دعوه نوح: “کسی که سوره”نوح“را بخواند از مؤمنانی خواهد بود که شعاع دعوت نوح پیامبر او را فرا می گیرد” 1. و در حدیث دیگری از امام صادق ع می خوانیم من کان یؤمن باللّٰه و الیوم الآخر و یقرأ کتابه فلا یدع ان یقرأ سوره“ إِنّٰا أَرْسَلْنٰا نُوحاً “فای عبد قرأها محتسبا صابرا فی فریضه او نافله، اسکنه اللّٰه مساکن الأبرار و اعطاه ثلاث جنان مع جنته کرامه من اللّٰه: “کسی که ایمان به خدا و روز رستاخیز دارد و کتاب او را می خواند تلاوت سوره نوح را رها ننماید، هر کس آن را برای خدا و توأم با شکیبایی در نماز فریضه یا نافله تلاوت کند خداوند او را در منازل نیکان جای می دهد، و سه باغ از باغهای بهشت همراه باغ خودش برای احترام او مرحمت می کند” 1. ناگفته پیدا است که هدف از تلاوت آن این است که از راه و رسم این پیامبر بزرگ و استقامت و شکیبایی یاران او در راه دعوت به سوی حق الهام گیرد، و خود را در شعاع دعوت او قرار دهد، نه خواندن فاقد اندیشه و فکر و نه اندیشه ای خالی از عمل.
ص: 54
این سوره چنان که از نامش پیدا است سرگذشت نوح پیامبر ص را بیان می کند، در سوره های متعددی از قرآن مجید به سر گذشت این پیامبر بزرگ اشاره شده، از جمله سوره های”شعرا”، “مؤمنون”، “اعراف”، “انبیاء”و از همه مشروحتر در سوره“هود”آمده که در حدود 25 آیه درباره این پیامبر اولو العزم سخن می گوید (از آیه 25 تا 49) .
ولی آنچه در سوره نوح آمده قسمت خاصی از زندگی او است که در جایی دیگر به این سبک نیامده است، و این قسمت مربوط به دعوت مستمر و پی گیر او به سوی توحید، و کیفیت، و عناصر این دعوت. و ریزه کاری هایی است که در این مساله مهم به کار رفته است، آن هم در برابر قوم لجوج و خود خواه و متکبری که مطلقا حاضر نبودند در برابر حق سر فرود آورند.
با توجه به اینکه این سوره در مکه نازل شده، و پیامبر و مسلمانان اندک آن زمان در شرائطی مشابه شرائط زمان نوح و یارانش قرار داشتند، مسائل زیادی را به آنها می آموزد، و یکی از اهداف ذکر این ماجرا همین بوده است از جمله اینکه:
1-به آنها یاد می دهد که چگونه از طریق استدلال منطقی توأم با محبت و دلسوزی کامل دشمنان را تبلیغ کنند، و از هر وسیله مفید و مؤثری در این راه بهره گیرند.
2-به آنها می آموزد که هرگز در طریق دعوت به سوی خدا خسته نشوند
ص:
سوره نوح