[سوره النساء (4) : آیه 46]
اشاره
مِنَ اَلَّذِینَ هٰادُوا یُحَرِّفُونَ اَلْکَلِمَ عَنْ مَوٰاضِعِهِ وَ یَقُولُونَ سَمِعْنٰا وَ عَصَیْنٰا وَ اِسْمَعْ غَیْرَ مُسْمَعٍ وَ رٰاعِنٰا لَیًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَ طَعْناً فِی اَلدِّینِ وَ لَوْ أَنَّهُمْ قٰالُوا سَمِعْنٰا وَ أَطَعْنٰا وَ اِسْمَعْ وَ اُنْظُرْنٰا لَکٰانَ خَیْراً لَهُمْ وَ أَقْوَمَ وَ لٰکِنْ لَعَنَهُمُ اَللّٰهُ بِکُفْرِهِمْ فَلاٰ یُؤْمِنُونَ إِلاّٰ قَلِیلاً (46)
ترجمه:
46-بعضی از یهود، سخنان را از محل خود تحریف می کنند و (به جای اینکه بگویند شنیدیم و اطاعت کردیم) می گویند شنیدیم و مخالفت کردیم و (نیز می گویند) بشنو که هرگز نشنوی و (از روی سخریه می گویند راعنا یعنی) ما را تحمیق کن تا با زبان خود حقایق را بگردانند و در آئین خدا، طعنه زنند ولی اگر آنها (به جای این همه لجاجت) می گفتند: شنیدیم و اطاعت کردیم و سخنان ما را بشنو و به ما مهلت ده (تا حقایق را درک کنیم) به نفع آنها بود و با واقعیت سازگارتر، ولی خداوند آنها را به خاطر کفرشان از رحمت خود دور ساخته و لذا جز عده کمی ایمان نمی آورند.
ص: 403
تفسیر:
گوشه دیگری از اعمال یهود
این آیه به دنبال آیات قبل، صفات جمعی از دشمنان اسلام را تشریح می کند و به گوشه ای از اعمال آنها اشاره می نماید.
نخست می گوید: یکی از کارهای آنها، تحریف حقایق و تغییر چهره دستورهای خداوند بوده است، مِنَ الَّذِینَ هٰادُوا یُحَرِّفُونَ الْکَلِمَ عَنْ مَوٰاضِعِهِ “جمعی از یهودیان سخنان را از محل خود تحریف می نمایند”این تحریف ممکن است جنبه لفظی داشته باشد و یا جنبه معنوی و عملی، اما جمله های بعد می رساند که منظور از تحریف در اینجا همان تحریف لفظی و تغییر عبارت است، زیرا به دنبال این جمله می فرماید: وَ یَقُولُونَ سَمِعْنٰا وَ عَصَیْنٰا: “ما شنیدیم و مخالفت کردیم!”یعنی بجای اینکه بگویند سمعنا و اطعنا: “شنیدیم و فرمانبرداریم”می گویند شنیدیم و مخالفیم، و این درست به سخن کسانی می ماند که گاهی از روی مسخره و استهزاء می گویند:
“از شما گفتن و از ما گوش نکردن!”-جمله های دیگر آیه نیز شاهد این گفتار است.
و بعد اشاره به قسمت دیگر از سخنان عداوت آمیز و آمیخته با جسارت و بی ادبی آنها کرده، می گوید آنها می گویند: وَ اسْمَعْ غَیْرَ مُسْمَعٍ: “بشنو که هرگز نشنوی” و به این ترتیب آنها برای نگهداری یک عده از همه جا بی خبر علاوه بر تحریف حقایق و خیانت در ابلاغ کتب آسمانی که سرمایه اصلی نجات قوم و ملت آنها را از چنگال ستمگرانی همچون فرعون تشکیل می داد، به حربه ناجوانمردانه استهزاء و سخریه که حربه افراد خودخواه و مغرور و لجوج است متوسل می شدند، و گاهی علاوه بر همه اینها از جمله هایی که مسلمانان پاکدل در برابر پیامبر (ص) می گفتند سوء استفاده کرده و آن جمله ها را با معانی دیگری به عنوان تکمیل سخریه های
ص: 404
خود، به کار می بردند مانند جمله“راعنا”که به معنی“ما را مراعات کن و به ما مهلت بده”بود و مسلمانان راستین در آغاز دعوت پیامبر (ص) برای اینکه خوبتر و بهتر سخنان او را بشنوند و به دل بسپارند در برابر پیامبر (ص) این جمله را می- گفتند، ولی این دسته از یهود این جمله را دستاویز قرار داده و آن را مقابل آن حضرت، تکرار می کردند و منظورشان معنی عبری این جمله که“بشنو که هرگز نشنوی”بود و یا معنی دیگر عربی آن را یعنی“ما را تحمیق کن”!اراده می کردند (1) اشاره به اینکه کار پیامبر اسلام (ص) -العیاذ باللّٰه-تحمیق و اغفال کردن مردم بوده است.
(1)
تمام اینها به منظور آن بود که با زبان خود حقایق را از محور اصلی بگردانند و در آئین حق طعن زنند (لَیًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَ طَعْناً فِی الدِّینِ) (“لی”بر وزن“حی”به- معنی تابیدن طناب و مانند آن و به معنی تغییر و تحریف نیز آمده است) . وَ لَوْ أَنَّهُمْ قٰالُوا سَمِعْنٰا وَ أَطَعْنٰا وَ اسْمَعْ وَ انْظُرْنٰا لَکٰانَ خَیْراً لَهُمْ وَ أَقْوَمَ اما اگر آنها به جای این همه لجاجت و دشمنی با حق و جسارت و بی ادبی، راه راست را پیش می گرفتند و می گفتند: “ما کلام خدا را شنیدیم و از در اطاعت درآمدیم، سخنان ما را بشنو و ما را مراعات کن و به ما مهلت بده تا حقایق را کاملا درک کنیم، به نفع آنها بود و با عدالت و منطق و ادب کاملا تطبیق داشت”. وَ لٰکِنْ لَعَنَهُمُ اللّٰهُ بِکُفْرِهِمْ فَلاٰ یُؤْمِنُونَ إِلاّٰ قَلِیلاً “اما آنها بر اثر کفر و سرکشی و طغیان از رحمت خدا به دور افتاده اند و دلهای آنها آن چنان مرده است که به این زودی در برابر حق، زنده و بیدار نمی گردد فقط دسته کوچکی از آنها افراد پاکدلی هستند که آمادگی پذیرش حقایق را دارند و
ص: 405
1- 1) -راعنا اگر از ماده رعی گرفته شود به معنی مراعات کن و مهلت بده می باشد و اگر از ماده رعونت گرفته شود به معنی ما را تحمیق کن می باشد و باید توجه داشت که در صورت اول نون راعنا بدون تشدید و در صورت دوم با تشدید خواهد بود و از پاره ای از روایات استفاده می شود که گویا یهود مخصوصا نون را تشدید داده و آخر آن را می کشیدند.
سخنان حق را می شنوند و ایمان می آورند”.
بعضی این جمله را جزء خبرهای غیبی قرآن دانسته اند، زیرا همانطور که قرآن در این جمله خبر داده است در طول تاریخ اسلام تنها عده کمی از یهود ایمان آوردند و به اسلام پیوستند و بقیه آنها از آن روز تا کنون، با اسلام سر جنگ داشته و دارند.