سوره نساء مدنی -177 آیه
اشاره
ص: 239
ص: 240
سوره نساء قبل از ورود در تفسیر آیات این سوره یادآوری چند نکته لازم است:
1-محل نزول سوره نساء
تمام آیات این سوره (به استثنای آیه 58 طبق نقل بعضی از مفسران) در مدینه نازل شده است و از نظر ترتیب نزول بعد از سوره“ممتحنه”قرار دارد.
زیرا میدانیم ترتیب کنونی سوره های قرآن مطابق ترتیب نزول سوره ها نیست یعنی بسیاری از سوره هایی که در مکه نازل شده در آخر قرآن قرار دارد و بسیاری از سوره هایی که در مدینه نازل شده است در اوائل قرآن قرار گرفته. البته همانطور که در آغاز جلد اول گفتیم مدارکی در دست است که جمع آوری سوره های قرآن به شکل کنونی در زمان خود پیغمبر ص واقع شده بنا بر این به هنگام جمع آوری قرآن شخص پیامبر ص به دلائل مختلفی از جمله اهمیت مطالب، و ترتیب طبیعی آنها، دستور داده است که سوره ها را بر طبق وضعی که الان می بینیم ترتیب دهند، که نخستین آنها سوره“حمد”و آخرین آنها سوره“الناس”است بدون اینکه کلمه و یا حتی حرفی از آیات و یا سوره ها کم و یا زیاد شود.
این سوره از نظر تعداد کلمات و حروف، طولانی ترین سوره های قرآن بعد از سوره“البقره”است و دارای 177 آیه میباشد و نظر به اینکه بحث های فراوانی در مورد احکام و حقوق زنان در آن طرح شده به سوره“نساء”نامیده شده است.
ص: 241
2-محتویات این سوره
همانطور که گفتیم این سوره در مدینه نازل شده، یعنی به هنگامی که پیامبر ص دست در کار تاسیس حکومت اسلامی و ایجاد یک جامعه سالم انسانی بود، به- همین دلیل بسیاری از قوانینی که در سالم سازی جامعه مؤثر است در این سوره نازل شده است. از طرفی چون افرادی که تار و پود این جامعه نو پا را تشکیل می دادند، افراد بت پرست دیروز با آن همه آلودگی های دوران جاهلیت بوده اند، لذا باید قبل از هر چیز رسوبات گذشته را از مغز و روح آنها بیرون ساخت و به جای آن قوانین و برنامه هایی که برای نوسازی یک جامعه فرسوده لازم است قرار داد بطور کلی بحث های مختلفی که در این سوره می خوانیم عبارتند از: 1-دعوت به ایمان و عدالت و قطع رابطه دوستانه با دشمنان سرسخت. 2-قسمتی از سرگذشت پیشینیان برای آشنایی هر چه بیشتر به سرنوشت جامعه های ناسالم. 3-حمایت از کسانی که نیازمند به کمک هستند، مانند یتیمان، و دستورهای لازم برای نگاهداری و مراقبت از حقوق آنها. 4-قانون ارث بر اساس یک روش طبیعی و عادلانه در برابر شکل بسیار زننده ای که در آن زمان داشت و به بهانه های مختلفی افراد ضعیف را محروم می ساختند. 5-قوانین مربوط به ازدواج و برنامه هایی برای حفظ عفت عمومی. 6-قوانین کلی برای حفظ اموال عمومی. 7-کنترل و نگهداری و بهسازی نخستین واحد اجتماع یعنی محیط خانواده. 8-حقوق و وظائف متقابل افراد جامعه در برابر یکدیگر. 9-معرفی دشمنان جامعه اسلامی و بیدار باش به مسلمانان در برابر آنها. 10-حکومت اسلامی و لزوم اطاعت از رهبر چنین حکومتی. 11-تشویق مسلمانان به مبارزه با دشمنان شناخته شده. 12-معرفی دشمنانی که احیانا فعالیت های زیر زمینی داشتند. 13-اهمیت هجرت و لزوم آن به هنگام روبرو شدن با یک جامعه فاسد و غیر قابل نفوذ. 14-مجددا بحث هایی در باره ارث و لزوم تقسیم ثروت های متراکم شده در میان وارثان.
3-فضیلت تلاوت این سوره
پیامبر اسلام طبق روایتی فرمود: “هر کس سوره نساء را بخواند گویا به اندازه هر مسلمانی که طبق مفاد این سوره ارث میبرد، در راه خدا انفاق کرده است و همچنین پاداش کسی را که برده ای را آزاد کرده به او میدهند”. بدیهی است در این روایت و در تمام روایات مشابه آن، منظور تنها خواندن آیات نیست بلکه خواندن، مقدمه ای است برای فهم و درک، و آن نیز به نوبه خود مقدمه ای است برای پیاده ساختن آن در زندگی فردی و اجتماعی، و مسلم است که اگر مسلمانان از مفاد آیات این سوره در زندگی خود الهام بگیرند همه این پاداشها را علاوه بر نتائج دنیوی آن خواهند داشت.
ص: 242
تمام آیات این سوره (به استثنای آیه 58 طبق نقل بعضی از مفسران) در مدینه نازل شده است و از نظر ترتیب نزول بعد از سوره“ممتحنه”قرار دارد.
زیرا میدانیم ترتیب کنونی سوره های قرآن مطابق ترتیب نزول سوره ها نیست یعنی بسیاری از سوره هایی که در مکه نازل شده در آخر قرآن قرار دارد و بسیاری از سوره هایی که در مدینه نازل شده است در اوائل قرآن قرار گرفته. البته همانطور که در آغاز جلد اول گفتیم مدارکی در دست است که جمع آوری سوره های قرآن به شکل کنونی در زمان خود پیغمبر ص واقع شده بنا بر این به هنگام جمع آوری قرآن شخص پیامبر ص به دلائل مختلفی از جمله اهمیت مطالب، و ترتیب طبیعی آنها، دستور داده است که سوره ها را بر طبق وضعی که الان می بینیم ترتیب دهند، که نخستین آنها سوره“حمد”و آخرین آنها سوره“الناس”است بدون اینکه کلمه و یا حتی حرفی از آیات و یا سوره ها کم و یا زیاد شود.
این سوره از نظر تعداد کلمات و حروف، طولانی ترین سوره های قرآن بعد از سوره“البقره”است و دارای 177 آیه میباشد و نظر به اینکه بحث های فراوانی در مورد احکام و حقوق زنان در آن طرح شده به سوره“نساء”نامیده شده است.
ص:
