(78) سوره نبا این سوره مکی است و دارای 40 آیه است
اشاره
ص: 2
محتوای سوره“نبا”
اصولا اکثریت قریب به اتفاق سوره های جزء آخر قرآن در“مکه”نازل شده، و بیش از همه چیز روی مساله مبدء و معاد، و بشارت و انذار، که طبیعت سوره های مکی است تکیه می کند، غالبا لحنی کوبنده و تکان دهنده و بیدار کننده دارد، آیه ها همگی جز در موارد معدودی کوتاه، و مملو از اشارات است، و به همین دلیل تاثیر بسیار عمیقی روی هر فرد آگاه می گذارد، ناآگاهان را نیز بیدار می کند، و به کالبدهای بی روح جان می دهد، به افراد بی تفاوت احساس و تعهد و مسئولیت می بخشد، و برای خود عالمی دارد، عالمی پرغوغا و پر از شور و نوا! سوره“نبا”نیز از این اصل کلی مستثنا نیست، با سؤالی بیدارگر شروع می شود، و با جمله ای پر از عبرت پایان می یابد.
محتوای این سوره را می توان در چند بخش خلاصه کرد.
1-سؤالی که در آغاز سوره از حادثه بزرگ (نبا عظیم) یعنی روز قیامت مطرح شده است.
2-سپس به بیان نمونه هایی از مظاهر قدرت خداوند در آسمان و زمین و زندگی انسانها و مواهب آن-به عنوان دلیلی بر امکان معاد و رستاخیز- می پردازد.
3-در بخش دیگری قسمتی از نشانه های آغاز رستاخیز را بیان می دارد.
4-در بخش دیگری گوشه ای از عذابهای دردناک طغیانگران را.
5-به دنبال آن قسمتی از نعمتها و مواهب شوق انگیز بهشتی را شرح می دهد.
ص: 3
6-سرانجام با انذار شدیدی از عذاب قریب، و سپس ذکر سرنوشت غم انگیز کافران سوره پایان می گیرد.
ضمنا نامگذاری این سوره به خاطر تعبیری است که در آیه دوم آن آمده است، و گاه از آن به عنوان سوره“عم”به تناسب آیه نخستین آن تعبیر می شود.
***
فضیلت تلاوت سوره نبا
در حدیثی از پیغمبر گرامی اسلام ص آمده است: من قرأ سوره عم یتساءلون سقاه اللّٰه برد الشراب یوم القیامه: “کسی که سوره عم یتساءلون را بخواند خداوند از نوشیدنی خنک و گوارای بهشتی در قیامت سیرابش می کند” 1. و در حدیثی از امام صادق ع می خوانیم: من قرأ عم یتساءلون لم یخرج سنته اذا کان یدمنها فی کل یوم حتی یزور البیت الحرام!: “کسی که همه روز سوره عم یتساءلون را ادامه دهد سال تمام نمی شود مگر اینکه خانه خدا را زیارت می کند”! 2. و نیز در حدیث دیگری از رسول خدا ص نقل شده که فرمود: من قرأها و حفظها کان حسابه یوم القیامه بمقدار صلاه واحده: “کسی که آن را بخواند و حفظ کند حساب او در روز قیامت (چنان سریع انجام می گیرد که) به مقدار خواندن یک نماز خواهد بود” 3.
ص: 4