[سوره المؤمنون (23) : آیه 50]
اشاره
وَ جَعَلْنَا اِبْنَ مَرْیَمَ وَ أُمَّهُ آیَهً وَ آوَیْنٰاهُمٰا إِلیٰ رَبْوَهٍ ذٰاتِ قَرٰارٍ وَ مَعِینٍ (50)
ترجمه:
50-ما فرزند مریم (عیسی) و مادرش (مریم) را نشانه خود قرار دادیم و آنها را در سر زمین بلندی که آرامش و امنیت و آب جاری داشت جای دادیم.
تفسیر:
آیتی دیگر از آیات خدا
در آخرین مرحله از شرح سرگذشت پیامبران اشاره کوتاه و مختصری به حضرت مسیح ع و همچنین مادرش مریم کرده می گوید: “ما فرزند مریم و مادرش را نشانه ای از عظمت و قدرت خود قرار دادیم” (وَ جَعَلْنَا ابْنَ مَرْیَمَ وَ أُمَّهُ آیَهً) .
تعبیر به“ابن مریم”بجای“عیسی”برای توجه دادن به این حقیقت است که او تنها از مادر و بدون دخالت پدری به فرمان پروردگار متولد شد، و این تولد خود از آیات بزرگ قدرت پروردگار بود.
و از آنجا که این تولد استثنایی رابطه ای با عیسی و رابطه ای با مادرش مریم دارد هر دو را به عنوان یک آیه و نشانه می شمرد چرا که این دو (تولد فرزندی بدون دخالت پدر و همچنین باردار شدن مادری بدون تماس با مرد) در واقع یک حقیقت بودند با دو نسبت متفاوت.
سپس به بخشی از نعمتها و مواهب بزرگی که به این مادر و فرزند عطا فرموده اشاره کرده می گوید: “ما آنها را در سرزمین بلندی که دارای آرامش و امنیت و آب جاری بود جای دادیم” (وَ آوَیْنٰاهُمٰا إِلیٰ رَبْوَهٍ ذٰاتِ قَرٰارٍ وَ مَعِینٍ) .
“ربوه”از ماده“ربا”به معنی زیادی و افزایش است و در اینجا به معنی سرزمین
ص: 251
بلند می باشد.
“معین”از ماده“معن” (بر وزن شان) به معنی جریان آب است، بنا بر این ماء معین به معنی آب جاری است، بعضی نیز آن را از ماده“عین”یعنی آبی که ظاهر است و با چشم دیده می شود دانسته اند (1) .
(1)
به هر حال این جمله اشاره سر بسته ای است به محل امن و امان و پر برکتی که خداوند در اختیار این مادر و فرزند قرار داد، تا از شر دشمنان در امان باشند و با آسودگی خاطر به انجام وظائف خویش بپردازند.
اما اینکه این محل کدام نقطه بوده است؟ در میان مفسران گفتگو بسیار است.
بعضی آن را ناصره (از شهرهای شامات) زادگاه حضرت مسیح ع می دانند، چرا که به هنگام تولدش گروهی از دشمنان که خبر تولد او و آینده وی را اجمالا دریافته بودند در صدد نابودیش بر آمدند، اما خدا او را در آن محل امن و امان و پر نعمتی حفظ کرد.
بعضی دیگر آن را اشاره به سرزمین مصر می دانند چرا که عیسی و مادرش مریم مدتی از عمر خود را برای نجات از چنگال دشمنان به سرزمین مصر پناه بردند.
بعضی دیگر آن را به سرزمین“دمشق”و بعضی سرزمین“رمله” (یکی از شهرهای شمال شرقی بیت المقدس) تفسیر کرده اند چرا که مسیح و مادرش در هر یک از این مناطق، قسمتی از عمر خود را گذراندند.
این احتمال نیز وجود دارد که جمله فوق اشاره به محل تولد مسیح ع در بیابان بیت المقدس باشد، جایی که خداوند آن را محل امنی برای این مادر و فرزند
ص: 252
1- 1) در صورت اول میم جزء کلمه است و بر وزن“فعیل”است و در صورت دوم میم زائده است و بر وزن“مفعول”می باشد (مانند مبیع) .
قرار داد، و آب گوارا در آن جاری ساخت و از درخت خشکیده خرما به او روزی مرحمت کرد.
و در هر صورت آیه دلیلی است بر حمایت مستمر و دائم خداوند نسبت به رسولان خود و کسانی که از آنها حمایت می کردند، و نشان می دهد که اگر تمام تیغهای جهان از جا حرکت کنند تا رگی را ببرند تا خدا نخواهد توانایی نخواهند داشت، و هرگز تنهایی و یاران اندک آنها سبب شکستشان نخواهد شد.
***
ص: 253