(77) سوره مرسلات این سوره در مکه نازل شده و دارای 50 آیه است
اشاره
ص: 389
ص: 390
محتوای سوره“مرسلات”
معروف این است که این سوره در“مکه”نازل شده، ولی بعضی تصریح کرده اند به این که آیه 48“و إِذٰا قِیلَ لَهُمُ ارْکَعُوا لاٰ یَرْکَعُونَ ”“مدنی”است، هر چند دلیل روشنی برای آن ذکر نکرده اند، و اگر مساله“رکوع”و“نماز” سبب این استنباط شده، درست به نظر نمی رسد، زیرا مدتها مسلمانان در مکه نماز می خواندند و رکوع می کردند.
به هر حال بیشترین مطلبی که در این سوره مطرح شده است، مسائل مربوط به قیامت و تهدید و انذار مکذبان و منکران است.
و از امتیازات این سوره این است که آیه“ وَیْلٌ یَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذِّبِینَ ”:
“وای در آن روز بر تکذیب کنندگان”ده بار در آن تکرار شده، و هر بار به دنبال مطلب تازه ای.
بعد از ذکر سوگندهایی، از قیامت و حوادث سنگین و سخت رستاخیز خبر می دهد، و به دنبال آن همین آیه را ذکر می کند، و می گوید: “وای بر تکذیب کنندگان در آن روز”! در مرحله بعد سرگذشت غم انگیز اقوام گنهکار پیشین.
و در مرحله سوم گوشه ای از ویژگیهای آفرینش انسان.
و در مرحله چهارم قسمتی از مواهب الهی در زمین.
و در مرحله پنجم قسمتهایی از عذاب تکذیب کنندگان را شرح می دهد.
همچنین در هر مرحله اشاره ای به مطلبی بیدارگر و تکان دهنده کرده، و به دنبال آن این آیه را تکرار می کند، و حتی در بخشی از آن به نعمتهای
ص: 391
بهشتی که نصیب پرهیزگاران شده اشاره نموده تا انذار را با بشارت بیامیزد و تهدید را با تشویق.
و به هر حال این تکرار، تکرار بعضی از آیات را در سوره الرحمن تداعی می کند، با این تفاوت که در آنجا سخن از نعمتها بود، و در اینجا غالبا از عذاب های مکذبان است.
انتخاب نام“مرسلات”برای این سوره به تناسب نخستین آیه این سوره است.
***
فضیلت تلاوت این سوره
در حدیثی از پیامبر اکرم ص می خوانیم: “ من قرء سوره و المرسلات کتب انه لیس من المشرکین ”: “کسی که سوره مرسلات را بخواند نوشته می شود که او از مشرکان نیست” 1. و در حدیث دیگری از امام صادق ع آمده است: “ من قراها عرف اللّٰه بینه و بین محمد (ص) ”: “کسی که این سوره را بخواند خداوند او را با پیامبر آشنا (و همجوار) می سازد” 2. بدون شک این ثواب و فضیلت از آن کسانی است که بخوانند و بیندیشند و عمل کنند، و لذا در حدیثی آمده است: بعضی از یاران پیامبر ص خدمتش عرض کردند: اسرع الشیب الیک یا رسول اللّٰه (ص) : “چه زود آثار پیری در شما نمایان شده ای رسول خدا”؟! فرمود: “ شیبتنی هود و الواقعه و المرسلات و عم یتساءلون ”!: “سوره های هود، واقعه، مرسلات، و عم یتساءلون مرا پیر کرده”! 1. قابل توجه این که در تمام این سوره ها احوال قیامت و مسائل هول انگیز آن دادگاه بزرگ منعکس است، و همین ها بوده که در روح مقدس پیامبر ص اثر گذارد. بدیهی است تلاوت بدون فکر و تصمیم بر عمل نمی تواند چنین اثری بگذارد.
ص: 392
معروف این است که این سوره در“مکه”نازل شده، ولی بعضی تصریح کرده اند به این که آیه 48“و إِذٰا قِیلَ لَهُمُ ارْکَعُوا لاٰ یَرْکَعُونَ ”“مدنی”است، هر چند دلیل روشنی برای آن ذکر نکرده اند، و اگر مساله“رکوع”و“نماز” سبب این استنباط شده، درست به نظر نمی رسد، زیرا مدتها مسلمانان در مکه نماز می خواندند و رکوع می کردند.
به هر حال بیشترین مطلبی که در این سوره مطرح شده است، مسائل مربوط به قیامت و تهدید و انذار مکذبان و منکران است.
و از امتیازات این سوره این است که آیه“ وَیْلٌ یَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذِّبِینَ ”:
“وای در آن روز بر تکذیب کنندگان”ده بار در آن تکرار شده، و هر بار به دنبال مطلب تازه ای.
بعد از ذکر سوگندهایی، از قیامت و حوادث سنگین و سخت رستاخیز خبر می دهد، و به دنبال آن همین آیه را ذکر می کند، و می گوید: “وای بر تکذیب کنندگان در آن روز”! در مرحله بعد سرگذشت غم انگیز اقوام گنهکار پیشین.
و در مرحله سوم گوشه ای از ویژگیهای آفرینش انسان.
و در مرحله چهارم قسمتی از مواهب الهی در زمین.
و در مرحله پنجم قسمتهایی از عذاب تکذیب کنندگان را شرح می دهد.
همچنین در هر مرحله اشاره ای به مطلبی بیدارگر و تکان دهنده کرده، و به دنبال آن این آیه را تکرار می کند، و حتی در بخشی از آن به نعمتهای
ص: