(54) سوره قمر این سوره در“مکه”نازل شده و دارای 55 آیه است
اشاره
ص: 3
ص: 4
محتوای سوره“قمر”
این سوره ویژگی سوره های مکی که بحثهای داغ از مبدء و معاد است در بر دارد، و مخصوصا بیانگر کیفرهای گروهی از اقوام پیشین است که بر اثر لجاجت و عناد و پیمودن راه کفر و ظلم و فساد یکی، پس از دیگر، به عذابهای کوبنده الهی گرفتار و هلاک شدند.
و به دنبال هر یک از این سرگذشتها جمله“ وَ لَقَدْ یَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّکْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّکِرٍ ”“ما قرآن را برای تذکر سهل و آسان ساختیم آیا کسی هست که پند گیرد”تکرار می کند تا درسی باشد برای مسلمین و کفار.
رویهمرفته محتوای این سوره را در چند بخش می توان خلاصه کرد:
1-آغاز سوره است که از مساله نزدیکی قیامت و موضوع“شق القمر” و اصرار مخالفان در انکار آیات الهی سخن می گوید.
2-در بخش دیگر از نخستین قوم سرکش و متمرد و لجوج یعنی“قوم نوح”و مساله طوفان به صورت فشرده ای بحث می کند.
3-بخش دیگر داستان قوم“عاد”و عذاب دردناک آنها را شرح می دهد.
4-در چهارمین بخش سخن از قوم“ثمود”و مخالفت آنها با پیامبرشان “صالح”است، و همچنین“معجزه ناقه”و بالآخره مجازات آنها با“صیحه آسمانی” است.
5-سپس به سراغ قوم“لوط”می رود، و ضمن اشاره گویا و فشرده ای
ص: 5
به کفر و انحراف اخلاقی آنها، به قسمتی از عذاب دردناکشان اشاره می کند.
6-در بخش دیگر سخن بسیار کوتاهی از“آل فرعون”و مجازات آنها آمده.
7-و در آخرین بخش مقایسه ای میان این اقوام و مشرکان مکه و مخالفان پیامبر اسلام ص کرده، آینده خطرناکی را که در صورت ادامه این راه در پیش دارند بازگو می کند، و سوره را با شرح قسمتی از مجازات مجرمان در قیامت و پاداشهای عظیم پرهیزگاران پایان می دهد.
آیات سوره غالبا کوتاه و بسیار داغ و تکان دهنده است.
نامگذاری سوره به نام“قمر”به مناسبت نخستین آیه این سوره است که از“شق القمر”بحث می کند.
***
فضیلت تلاوت این سوره
در حدیثی از پیغمبر گرامی اسلام می خوانیم: من قرأ سوره اقتربت الساعه فی کل غب بعث یوم القیامه و وجهه علی صوره القمر لیله البدر، و من قرأها کل لیله کان افضل، و جاء یوم القیامه و وجهه مسفر علی وجوه الخلائق: “هر کس سوره اقتربت را یک روز در میان بخواند روز قیامت در حالی برانگیخته می شود که صورتش همچون ماه در شب بدر است، و هر کس آن را هر شب بخواند افضل است، و در قیامت نور و روشنایی صورتش بر سایر خلایق برتری دارد” 1. مسلما این درخشندگی صورت در صحنه قیامت نشانه ایمان قوی و راستینی است که در سایه تلاوت این سوره و تفکر و سپس عمل به آن حاصل شده است نه تلاوت خالی از اندیشه و عمل.
ص: 6