(96) سوره علق این سوره در مکه نازل شده و دارای 19 آیه است
اشاره
ص: 149
محتوی و فضیلت سوره“علق”
مشهور در میان مفسران این است که این سوره نخستین سوره ای است که بر پیغمبر گرامی اسلام ص نازل شده، و محتوای آن نیز مؤید همین معنی است، و اینکه بعضی گفته اند نخستین سوره سوره“حمد”، یا سوره“مدثر”است خلاف مشهور است.
این سوره در آغاز به پیغمبر اکرم ص دستور قرائت و تلاوت می دهد.
و سپس از آفرینش این انسان با عظمت، از یک قطعه خون بی ارزش، سخن می گوید:
و در مرحله بعد از تکامل انسان در پرتو لطف و کرم پروردگار، و آشنایی او به علم و دانش و قلم بحث می کند.
در مرحله بعد، از انسانهای ناسپاسی که علی رغم این همه موهبت و اکرام الهی راه طغیان را پیش می گیرند سخن به میان می آورد.
و سرانجام اشاره به مجازات دردناک کسانی که مانع هدایت مردم و اعمال نیک اند می کند.
و سوره را با دستور“سجده”و“تقرب”به درگاه پروردگار پایان می دهد.
در فضیلت قرائت این سوره از امام صادق ع نقل شده است که فرمود:
من قرأ فی یومه او لیلته اقرأ باسم ربک ثم مات فی یومه او لیلته مات شهیدا و بعثه اللّٰه شهیدا، و احیاه کمن ضرب بسیفه فی سبیل اللّٰه مع رسول اللّٰه!: “هر کس در روز یا شب سوره اقرأ باسم ربک را بخواند، و در همان
ص: 150
شب یا روز بمیرد شهید از دنیا رفته است و خداوند او را شهید مبعوث می کند و در صف شهیدان جای می دهد، و در قیامت همچون کسی است که با شمشیر در راه خدا با پیامبر خدا جهاد کرده است.
این سوره به مناسبت تعبیرهای مختلفی که در آغاز آن است بنام سوره “علق”یا سوره”اقرأ“یا سوره”قلم“نامیده شده (1) .
(1)
ص: 151
1- 1) تفسیر برهان جلد 4 صفحه 478.