[سوره التوبه (9) : آیه 73]
اشاره
یٰا أَیُّهَا اَلنَّبِیُّ جٰاهِدِ اَلْکُفّٰارَ وَ اَلْمُنٰافِقِینَ وَ اُغْلُظْ عَلَیْهِمْ وَ مَأْوٰاهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ اَلْمَصِیرُ (73)
ترجمه:
73-ای پیامبر!با کافران و منافقان جهاد کن، و بر آنها سخت گیر، جایگاهشان جهنم است و چه بد سرنوشتی دارند
ص: 40
تفسیر:
پیکار با کفار و منافقان
سر انجام در این آیه دستور به شدت عمل در برابر کفار و منافقان داده و می گوید: ای پیامبر!با کافران و منافقان جهاد کن“ (یٰا أَیُّهَا النَّبِیُّ جٰاهِدِ الْکُفّٰارَ وَ الْمُنٰافِقِینَ) .
“و در برابر آنها روش سخت و خشنی در پیشگیر (وَ اغْلُظْ عَلَیْهِمْ) .
این مجازات آنها در دنیاست، و در آخرت”جایگاهشان دوزخ است که بدترین سرنوشت و جایگاه است” (وَ مَأْوٰاهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِیرُ) .
البته طرز جهاد در برابر“کفار”روشن است، و آن جهاد همه جانبه، و مخصوصا جهاد مسلحانه است، ولی در طرز جهاد با“منافقان”بحث است، زیرا مسلما پیامبر ص با منافقان جهاد مسلحانه نداشت، چه اینکه منافق کسی است که ظاهرا در صفوف مسلمین قرار دارد و بحکم ظاهر محکوم به تمام آثار اسلام است. هر چند در باطن کارشکنی می کند، چه بسا افرادی که می دانیم ایمان واقعی ندارند، ولی بخاطر اظهار اسلام نمی توانیم رفتار یک نامسلمان با آنها کنیم.
لذا همانگونه که از روایات اسلامی و گفتار مفسران استفاده می شود باید گفت: منظور از جهاد با منافقان انواع و اشکال دیگر مبارزه غیر از مبارزه مسلحانه است، مانند مذمت و توبیخ و تهدید و رسوا ساختن آنها، و شاید جمله “ وَ اغْلُظْ عَلَیْهِمْ “اشاره به همین معنی باشد.
البته این احتمال در تفسیر آیه وجود دارد که منافقان ما دام که وضعشان آشکار، و اسرار درونشان بر ملا نشده، دارای احکام اسلامند، اما هنگامی که وضعشان مشخص شد به حکم کفار حربی خواهند بود، و در این حال نبرد مسلحانه نیز با آنها مجاز است.
ص: 41
ولی چیزی که این احتمال را تضعیف می کند، اینست که در این حالت اطلاق کلمه”منافق”بر آنها صحیح نیست، بلکه در صف“کفار حربی”قرار خواهند گرفت، زیرا همانطور که گفتیم منافق کسی است که ظاهرش اسلام و باطنش کفر باشد.