(64) سوره تغابن این سوره در مدینه نازل شده و 18 آیه است
اشاره
ص: 179
ص: 180
محتوای سوره تغابن
در اینکه این سوره در مدینه نازل شده یا در مکه؟ در میان مفسران، سخت گفتگو است، هر چند مشهور مدنی بودن آن است، در حالی که بعضی آن را کلا، مکی، و بعضی، تنها سه آیه آخر را مدنی دانسته، و باقی را، مکی می دانند.
البته لحن آیات اخیر این سوره، با سوره های مدنی هماهنگ است، ولی صدر آن، با سوره های مکی موافقتر است، اما به هر حال ما مجموع آن را طبق مشهور، مدنی، تلقی می کنیم.
“ابو عبد اللّٰه زنجانی”در کتاب نفیس“تاریخ القرآن”، از فهرست“ابن ندیم”، نقل می کند که سوره تغابن بیست و سومین سوره ای است که در مدینه نازل شده است، و با توجه به اینکه سوره های مدنی کلا 28 سوره است، لذا باید گفت این سوره از آخرین سوره هایی است که بر پیامبر ص نازل شده) (1) .
(1)
اما از نظر محتوی، این سوره را می توان به چند بخش تقسیم کرد:
1-آغاز سوره که از توحید و صفات و افعال خدا بحث می کند.
2-به دنبال آن، با استفاده از علم خداوند، به مردم هشدار می دهد که مراقب اعمال پنهان و آشکار خود باشند، و سرنوشت، اقوام پیشین را فراموش نکنند.
3-در بخش دیگری از سوره، سخن از معاد است.
و اینکه روز قیامت روز“تغابن”و مغبون شدن گروهی و برنده شدن گروه
ص: 181
1- 1) “تاریخ القرآن”صفحه 54 و 61.
دیگر است (نام سوره نیز از همین گرفته شده) .
4-در بخشی دیگر دستور به اطاعت خدا و پیامبر ص داده و پایه های اصل نبوت را تحکیم می بخشد.
5-آخرین بخش سوره، مردم را به انفاق در راه خدا تشویق می کند و از اینکه فریفته اموال و اولاد و همسران شوند بر حذر می دارد، و سوره را با نام و صفات خدا پایان می دهد همانگونه که آغاز کرده بود.
***
فضیلت تلاوت سوره
در حدیثی از رسول خدا ص می خوانیم: من قرأ سوره التغابن دفع عنه موت الفجاه: “هر کس سوره تغابن را بخواند مرگ ناگهانی از او دفع می شود” 1. و در حدیثی از امام صادق ع می خوانیم: من قرء سوره التغابن فی فریضته، کانت شفیعه له یوم القیامه و شاهد عدل عند من یجیز شهادتها ثم لا تفارقه حتی یدخل الجنه: “کسی که سوره تغابن را در نماز فریضه ای بخواند شفیع او روز قیامت خواهد شد، و شاهد عادلی است در نزد کسی که شفاعت او را اجازه می دهد، سپس از او جدا نمی شود تا داخل بهشت گردد” 2. بدیهی است این تلاوت باید توأم با اندیشه باشد اندیشه ای که محتوای آن را در عمل منعکس کند، تا این همه آثار و برکات بر آن مترتب گردد.
ص: 182