[سوره الأنعام (6) : آیات 66 تا 67]
اشاره
وَ کَذَّبَ بِهِ قَوْمُکَ وَ هُوَ اَلْحَقُّ قُلْ لَسْتُ عَلَیْکُمْ بِوَکِیلٍ (66) لِکُلِّ نَبَإٍ مُسْتَقَرٌّ وَ سَوْفَ تَعْلَمُونَ (67)
ترجمه:
66-قوم و جمعیت تو آن را تکذیب و انکار کردند در حالی که حق است، (به آنها) بگو من مسئول (قبول و ایمان آوردن) شما نیستم (وظیفه من تنها ابلاغ رسالت است نه اجبار شما بر ایمان) .
67-هر خبری (که خداوند به شما داده سرانجام) قرار گاهی دارد (و در موعد خود انجام می گیرد) و به زودی خواهید دانست.
ص: 285
تفسیر:
این دو آیه در حقیقت تکمیل بحثی است که در پیرامون دعوت به سوی خدا و معاد و حقایق اسلام و ترس از مجازات الهی در آیات پیشین گذشت.
نخست می گوید: “قوم و جمعیت تو یعنی قریش و مردم مکه تعلیمات تو را تکذیب کردند در حالی که همه حق است، و دلائل گوناگونی از طریق عقل و فطرت و حس آنها را تایید می کند” (وَ کَذَّبَ بِهِ قَوْمُکَ وَ هُوَ الْحَقُّ) (1) .
(1)
بنا بر این تکذیب و انکار آنان از اهمیت این حقایق نمی کاهد، هر چند مخالفان و منکران زیاد باشند.
سپس دستور می دهد که“به آنها بگو وظیفه من تنها ابلاغ رسالت است، و من ضامن قبول شما نیستم” (قُلْ لَسْتُ عَلَیْکُمْ بِوَکِیلٍ) .
از آیات متعددی که این تعبیر و مانند آن در آنها آمده است (مانند 107-انعام و 108-یونس و 41-زمر و 6-شوری) استفاده می شود که منظور از“وکیل”در این موارد کسی است که مسئول هدایت عملی و ضامن دیگران بوده باشد، به این ترتیب پیامبر ص به آنها اعلام می کند که این شما هستید که باید تصمیم نهایی را در مورد قبول و یا رد حقیقت بگیرید، و هدایت را بپذیرید من تنها مامور ابلاغ رسالت و دعوت الهی هستم.
*** در آیه بعد با یک جمله کوتاه و پر معنی آنها را هشدار می دهد، و به دقت کردن در انتخاب راه صحیح دعوت می کند، و می گوید: “هر خبری که خدا و
ص: 286
1- 1) ضمیر”به“را بعضی به قرآن برگردانیده اند و بعضی به خصوص عذاب که در آیه قبل بود، ولی ظاهر این است که به همه اینها و تمام تعلیمات پیامبر ص که مورد تکذیب و انکار دشمنان پیغمبر بود برمی گردد، و جمله آخر آیه نیز گواه بر این معنی است
پیامبر ص به شما داده سرانجام در این جهان یا جهان دیگر قرار گاهی دارد، و بالآخره در موعد مقرر انجام خواهد یافت، و به زودی با خبر خواهید شد” (لِکُلِّ نَبَإٍ مُسْتَقَرٌّ وَ سَوْفَ تَعْلَمُونَ) (1) .
(1)