[سوره آل عمران (3) : آیه 47]
اشاره
قٰالَتْ رَبِّ أَنّٰی یَکُونُ لِی وَلَدٌ وَ لَمْ یَمْسَسْنِی بَشَرٌ قٰالَ کَذٰلِکِ اَللّٰهُ یَخْلُقُ مٰا یَشٰاءُ إِذٰا قَضیٰ أَمْراً فَإِنَّمٰا یَقُولُ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ (47)
ترجمه:
47- (مریم) گفت: “پروردگارا!چگونه ممکن است فرزندی برای من باشد، در حالی که انسانی با من تماس نگرفته است؟!”فرمود: “خداوند، اینگونه هر چه را بخواهد می آفریند!هنگامی که چیزی را مقرر دارد (و فرمان هستی آن را صادر کند) ، فقط به آن می گوید: “موجود باش!”آن نیز فورا موجود می شود.
تفسیر:
چگونه بدون همسر فرزند می آورم؟!
باز در این آیه داستان مریم ع ادامه می یابد، او هنگامی که بشارت تولد عیسی ع را شنید، چنین”گفت: پروردگارا!چگونه فرزندی برای من خواهد بود، در حالی که هیچ انسانی با من تماس نگرفته“و هرگز همسری نداشته ام (قٰالَتْ رَبِّ أَنّٰی یَکُونُ لِی وَلَدٌ وَ لَمْ یَمْسَسْنِی بَشَرٌ) .
می دانیم این جهان، جهان اسباب است، و خداوند آفرینش را چنان قرار داده که هر موجودی به دنبال یک سلسله عوامل و اسباب پا به دائره وجود می گذارد، مثلا برای تولد یک فرزند، آمیزش جنسی و ازدواج و ترکیب”اسپرم“و”اوول“لازم است، بنا بر این جای تعجب نیست که مریم با شنیدن این بشارت که بزودی صاحب فرزندی خواهد شد در شگفتی فرو رود.
ولی خداوند به این شگفتی پایان داد و”فرمود: این گونه خدا هر چه را بخواهد می آفریند“ (قٰالَ کَذٰلِکِ اللّٰهُ یَخْلُقُ مٰا یَشٰاءُ) .
نظام عالم طبیعت مخلوق خدا است و محکوم فرمان او است و هر گاه بخواهد می تواند این نظام را دگرگون سازد و به وسیله اسباب و عوامل غیر عادی
ص: 551
موجوداتی را بیافریند.
سپس برای تکمیل این سخن می فرماید: “هنگامی که چیزی را مقرر کند (و فرمان وجود آن را صادر نماید) تنها به آن می گوید: موجود باش، آن نیز فورا موجود می شود” (إِذٰا قَضیٰ أَمْراً فَإِنَّمٰا یَقُولُ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ) .
بدیهی است که تعبیر به”کن“ (باش) در حقیقت بیان اراده قطعی خدا است، و گر نه نیازی به سخنی نیست، یعنی به مجرد اینکه اراده او بر چیزی تعلق گرفت و فرمان آفرینش صادر شد، فورا لباس هستی بر آن پوشانده می شود.
قابل توجه اینکه: در باره آفرینش عیسی در این آیه جمله”یخلق“ (می آفریند) به کار رفته، در حالی که در باره آفرینش یحیی در چند آیه قبل، تعبیر به “یفعل” (انجام می دهد) شده است، شاید این تفاوت تعبیر، اشاره به تفاوت خلقت این دو پیامبر بوده باشد که یکی از مجرای عادی و دیگری از مجرای غیر عادی به وجود آمده اند.
این نکته قابل توجه است که در آغاز این آیات، مریم با فرشتگان سخن می گوید ولی در اینجا می بینیم او با خدای خود سخن می گوید و از او پاسخ می شنود، گویا چنان مجذوب ذات پاک حق شد که واسطه ها را از میان برداشت و یکپارچه با مبدأ عالم هستی پیوند گرفت، و بی هیچ واسطه ای آنچه می خواست گفت و آنچه می بایست شنید-البته سخن گفتن غیر پیامبران با خدا هر گاه به صورت وحی نبوت نباشد اشکال ندارد.
***
ص: 552