از آغاز سوره هود این سوره در"مکه"نازل شده و 123 آیه است

اشاره

ص: 2

محتوا و فضیلت این سوره

مشهور در میان مفسران این است که تمام این سوره در مکه نازل شده، و طبق نقل"تاریخ القرآن"، چهل و نهمین سوره ای است که بر پیامبر ص نازل گردید. و نیز طبق تصریح بعضی از مفسران نزول این سوره در اواخر سالهایی بود که پیامبر ص در مکه به سر می برد یعنی بعد از مرگ"ابو طالب" و"خدیجه"و طبعا در یکی از سختترین دورانهای زندگانی پیامبر ص که فشار دشمن و تبلیغات خشن و زهرآگینش بیش از هر زمان دیگر احساس می شد.

به همین جهت در آغاز این سوره، تعبیراتی که جنبه دلداری و تسلی نسبت به پیامبر ص و مؤمنان دارد دیده می شود.

قسمت عمده آیات سوره را سر گذشت پیامبران پیشین مخصوصا"نوح" که با وجود نفرات کم بر دشمنان بسیار پیروز شدند تشکیل می دهد.

ذکر این سر گذشتها هم وسیله آرامش خاطر برای پیامبر ص و مؤمنان در برابر آن انبوه دشمنان بوده، و هم درس عبرتی برای مخالفان نیرومندشان.

و به هر حال آیات این سوره، همانند سایر سوره های مکی، اصول معارف اسلام مخصوصا"مبارزه با شرک و بت پرستی"و توجیه به"معاد و جهان پس از مرگ"و"صدق دعوت پیامبر"را تشریح می کند، و در لابلای مباحث، تهدیدهای شدیدی نسبت به دشمنان، و دستورهای مؤکدی در زمینه استقامت به مؤمنان، دیده می شود.

در این سوره علاوه بر حالات"نوح پیامبر"و مبارزات شدیدش که مشروحا

ص: 3

آمده است به سر گذشت"هود"و"صالح"و"ابراهیم"و"لوط"و"موسی" و مبارزات دامنه دارشان بر ضد شرک و کفر و انحراف و ستمگری اشاره شده.

این سوره مرا پیر کرد.

آیات این سوره به روشنی این امر را اثبات می کند که مسلمانان هرگز نباید به خاطر کثرت دشمنان و حملات شدید آنان میدان را خالی کنند، بلکه باید هر روز بر استقامت خویش بیفزایند. به همین دلیل در حدیث معروفی می خوانیم که پیغمبر اکرم ص فرمود شیبتنی سوره هود: "سوره هود مرا پیر کرد"! 1و یا اینکه هنگامی که یارانش عرضه داشتند آثار پیری زودرس در چهره شما ای رسول خدا نمایان شده، فرمود: شیبتنی هود و الواقعه: "سوره هود و واقعه مرا پیر کرد"! 2و در بعضی از روایات سوره"مرسلات"و"عم یتساءلون"و"تکویر"و غیر آن نیز اضافه شده است. 3و از ابن عباس در تفسیر این حدیث چنین نقل شده که ما نزل علی رسول اللّٰه (ص) آیه کان اشد علیه و لا اشق من آیه فَاسْتَقِمْ کَمٰا أُمِرْتَ وَ مَنْ تٰابَ مَعَکَ: "هیچ آیه ای بر پیغمبر ص شدیدتر و دشوارتر از آیه" فَاسْتَقِمْ کَمٰا أُمِرْتَ وَ مَنْ تٰابَ مَعَکَ "... (استقامت کن آن چنان که دستور یافته ای و همچنین کسانی که با تو هستند) نبود. 4بعضی از مفسران نقل کرده اند که یکی از دانشمندان پیامبر ص را در خواب دید، و از حضرتش سؤال کرد، اینکه از شما نقل شده"سوره هود مرا پیر کرد"آیا علتش بیان سر گذشت امتهای پیشین و هلاک آنها است، فرمود: نه، علتش آیه" فَاسْتَقِمْ کَمٰا أُمِرْتَ ..."بود. 1به هر حال این سوره علاوه بر این آیه، آیات تکان دهنده ای مربوط به قیامت و بازپرسی در آن دادگاه عدل الهی و آیاتی پیرامون مجازات اقوام پیشین و دستوراتی در باره مبارزه با فساد دارد که همگی مسئولیت آفرین است، و جای تعجب نیست که اندیشه در این مسئولیتها آدمی را پیر کند. نکته دیگری که در اینجا باید به آن توجه داشت این است که بسیاری از آیات این سوره تاکیدی است بر مطالبی که در سوره قبل یعنی سوره یونس آمده است، و آغازش مخصوصا درست شبیه همان آغاز، و برداشتن نیز در بسیاری از موارد تاکید بر همان مسائل است.

تاثیر معنوی این سوره

اما در مورد فضیلت این سوره، در حدیثی از پیغمبر اکرم ص آمده است: من قرء هذه السوره اعطی من الاجر و الثواب بعدد من صدق هودا و الانبیاء علیهم السلام، و من کذب بهم، و کان یوم القیامه فی درجه الشهداء، و حوسب حسابا یسیرا: "کسی که این سوره را بخواند، پاداش و ثوابی به تعداد کسانی که به هود و سایر پیامبران ایمان آوردند و کسانی که آنها را انکار نمودند خواهد داشت، و روز قیامت در مقام شهداء قرار می گیرد، و حساب آسانی خواهد داشت". 2روشن است که تنها تلاوت خشک و خالی این اثر را ندارد بلکه تلاوت این سوره توأم با اندیشه، و سپس عمل است که، انسان را به مؤمنان پیشین نزدیک، و از منکران پیامبران دور می سازد، و به همین دلیل به تعداد هر یک از آنها پاداشی خواهد داشت، و چون با شهیدان امتهای گذشته هم هدف خواهد بود، جای تعجب نیست که در درجه آنان قرار گیرد، و حسابی ساده و آسان داشته باشد. و نیز از امام صادق ع نقل شده که فرمود: "کسی که این سوره را بنویسد و با خود داشته باشد، خداوند نیروی فوق العاده ای به او خواهد داد، و کسی که آن را به همراه داشته باشد و با دشمن بجنگد بر او پیروز و غالب می شود تا آنجا که هر کس او را ببیند از او می ترسد"! 1گرچه افراد ظاهر بین و راحت طلب از اینگونه احادیث چنین برداشت می کنند که فقط بودن خط و نقش قرآن با انسان برای رسیدن به این هدفها کافی است، ولی روشن است که منظور از داشتن اینها با خود آن است که همچون یک دستور العمل و برنامه زندگی همراه داشته باشد، پیوسته این برنامه را بخواند و مو به مو اجرا کند، و مسلما چنین کار آن همه آثار را نیز خواهد داشت، چه اینکه در این سوره دستور استقامت، مبارزه با فساد، همبستگی در راه هدف و قسمت زیادی از تجربیات و تاریخ اقوام پیشین که هر کدام از آنها یک درس پیروزی بر دشمن است، وجود دارد.

ص: 4

مشهور در میان مفسران این است که تمام این سوره در مکه نازل شده، و طبق نقل"تاریخ القرآن"، چهل و نهمین سوره ای است که بر پیامبر ص نازل گردید. و نیز طبق تصریح بعضی از مفسران نزول این سوره در اواخر سالهایی بود که پیامبر ص در مکه به سر می برد یعنی بعد از مرگ"ابو طالب" و"خدیجه"و طبعا در یکی از سختترین دورانهای زندگانی پیامبر ص که فشار دشمن و تبلیغات خشن و زهرآگینش بیش از هر زمان دیگر احساس می شد.

به همین جهت در آغاز این سوره، تعبیراتی که جنبه دلداری و تسلی نسبت به پیامبر ص و مؤمنان دارد دیده می شود.

قسمت عمده آیات سوره را سر گذشت پیامبران پیشین مخصوصا"نوح" که با وجود نفرات کم بر دشمنان بسیار پیروز شدند تشکیل می دهد.

ذکر این سر گذشتها هم وسیله آرامش خاطر برای پیامبر ص و مؤمنان در برابر آن انبوه دشمنان بوده، و هم درس عبرتی برای مخالفان نیرومندشان.

و به هر حال آیات این سوره، همانند سایر سوره های مکی، اصول معارف اسلام مخصوصا"مبارزه با شرک و بت پرستی"و توجیه به"معاد و جهان پس از مرگ"و"صدق دعوت پیامبر"را تشریح می کند، و در لابلای مباحث، تهدیدهای شدیدی نسبت به دشمنان، و دستورهای مؤکدی در زمینه استقامت به مؤمنان، دیده می شود.

در این سوره علاوه بر حالات"نوح پیامبر"و مبارزات شدیدش که مشروحا

ص: 5

مشهور در میان مفسران این است که تمام این سوره در مکه نازل شده، و طبق نقل"تاریخ القرآن"، چهل و نهمین سوره ای است که بر پیامبر ص نازل گردید. و نیز طبق تصریح بعضی از مفسران نزول این سوره در اواخر سالهایی بود که پیامبر ص در مکه به سر می برد یعنی بعد از مرگ"ابو طالب" و"خدیجه"و طبعا در یکی از سختترین دورانهای زندگانی پیامبر ص که فشار دشمن و تبلیغات خشن و زهرآگینش بیش از هر زمان دیگر احساس می شد.

به همین جهت در آغاز این سوره، تعبیراتی که جنبه دلداری و تسلی نسبت به پیامبر ص و مؤمنان دارد دیده می شود.

قسمت عمده آیات سوره را سر گذشت پیامبران پیشین مخصوصا"نوح" که با وجود نفرات کم بر دشمنان بسیار پیروز شدند تشکیل می دهد.

ذکر این سر گذشتها هم وسیله آرامش خاطر برای پیامبر ص و مؤمنان در برابر آن انبوه دشمنان بوده، و هم درس عبرتی برای مخالفان نیرومندشان.

و به هر حال آیات این سوره، همانند سایر سوره های مکی، اصول معارف اسلام مخصوصا"مبارزه با شرک و بت پرستی"و توجیه به"معاد و جهان پس از مرگ"و"صدق دعوت پیامبر"را تشریح می کند، و در لابلای مباحث، تهدیدهای شدیدی نسبت به دشمنان، و دستورهای مؤکدی در زمینه استقامت به مؤمنان، دیده می شود.

در این سوره علاوه بر حالات"نوح پیامبر"و مبارزات شدیدش که مشروحا

ص: 6


  -[[nemoone:هود:آیات_1_تا_4|آیات 1 تا 4]]
  -[[nemoone:هود:آیه_5|آیه 5]]
  -[[nemoone:هود:آیه_6|آیه 6]]
  -[[nemoone:هود:آیه_7|آیه 7]]
  -[[nemoone:هود:آیات_8_تا_11|آیات 8 تا 11]]
  -[[nemoone:هود:آیات_12_تا_14|آیات 12 تا 14]]
  -[[nemoone:هود:آیات_15_تا_16|آیات 15 تا 16]]
  -[[nemoone:هود:آیه_17|آیه 17]]
  -[[nemoone:هود:آیات_18_تا_22|آیات 18 تا 22]]
  -[[nemoone:هود:آیات_23_تا_24|آیات 23 تا 24]]
  -[[nemoone:هود:آیات_25_تا_28|آیات 25 تا 28]]
  -[[nemoone:هود:آیات_29_تا_31|آیات 29 تا 31]]
  -[[nemoone:هود:آیات_32_تا_35|آیات 32 تا 35]]
  -[[nemoone:هود:آیات_36_تا_39|آیات 36 تا 39]]
  -[[nemoone:هود:آیات_40_تا_43|آیات 40 تا 43]]
  -[[nemoone:هود:آیه_44|آیه 44]]
  -[[nemoone:هود:آیات_45_تا_47|آیات 45 تا 47]]
  -[[nemoone:هود:آیات_48_تا_49|آیات 48 تا 49]]
  -[[nemoone:هود:آیات_50_تا_52|آیات 50 تا 52]]
  -[[nemoone:هود:آیات_53_تا_57|آیات 53 تا 57]]
  -[[nemoone:هود:آیات_58_تا_60|آیات 58 تا 60]]
  -[[nemoone:هود:آیه_61|آیه 61]]
  -[[nemoone:هود:آیات_62_تا_65|آیات 62 تا 65]]
  -[[nemoone:هود:آیات_66_تا_68|آیات 66 تا 68]]
  -[[nemoone:هود:آیات_69_تا_73|آیات 69 تا 73]]
  -[[nemoone:هود:آیات_74_تا_76|آیات 74 تا 76]]
  -[[nemoone:هود:آیات_77_تا_80|آیات 77 تا 80]]
  -[[nemoone:هود:آیات_81_تا_83|آیات 81 تا 83]]
  -[[nemoone:هود:آیات_84_تا_86|آیات 84 تا 86]]
  -[[nemoone:هود:آیات_87_تا_90|آیات 87 تا 90]]
  -[[nemoone:هود:آیات_91_تا_93|آیات 91 تا 93]]
  -[[nemoone:هود:آیات_94_تا_95|آیات 94 تا 95]]
  -[[nemoone:هود:آیات_96_تا_99|آیات 96 تا 99]]
  -[[nemoone:هود:آیات_100_تا_104|آیات 100 تا 104]]
  -[[nemoone:هود:آیات_105_تا_108|آیات 105 تا 108]]
  -[[nemoone:هود:آیات_109_تا_112|آیات 109 تا 112]]
  -[[nemoone:هود:آیه_113|آیه 113]]
  -[[nemoone:هود:آیات_114_تا_115|آیات 114 تا 115]]
  -[[nemoone:هود:آیات_116_تا_117|آیات 116 تا 117]]
  -[[nemoone:هود:آیات_118_تا_119|آیات 118 تا 119]]
  -[[nemoone:هود:آیات_120_تا_123|آیات 120 تا 123]]