(27) سوره نمل این سوره در"مکه"نازل شده، و عدد آیات آن 93 است

اشاره

ص: 389

ص: 390

محتوای سوره نمل

این سوره-چنان که گفتیم-در مکه نازل شده، و معروف این است بعد از سوره شعراء بوده است.

محتوای این سوره از نظر کلی همان محتوای سوره های مکی است، از نظر اعتقادی بیشتر روی مبدء و معاد تکیه می کند، و از قرآن و وحی و نشانه های خدا در عالم آفرینش و چگونگی معاد و رستاخیز، سخن می گوید و از نظر مسائل عملی و اخلاقی، بخش قابل ملاحظه ای از سرگذشت پنج پیامبر بزرگ الهی، و مبارزات آنها با اقوام منحرف بحث می کند، تا هم دلداری و تسلی خاطر برای مؤمنانی باشد که مخصوصا در آن روز در مکه در اقلیت شدید قرار داشتند، و هم هشداری باشد برای مشرکان لجوج و بیدادگر که سرانجام کار خویش را در صفحه تاریخ طاغیان گذشته ببینند، شاید بیدار شوند و به خود آیند.

یکی از امتیازات این سوره بیان بخش مهمی از داستان"سلیمان"و"ملکه سبأ"و چگونگی ایمان آوردن او به توحید، و سخن گفتن پرندگانی، همچون هدهد، و حشراتی همچون مورچه، با سلیمان است.

این سوره به خاطر همین معنی، سوره"نمل" (مورچه) نامیده شده، و عجب اینکه در بعضی از روایات به نام سوره سلیمان آمده است، (گاه سوره سلیمان و گاه مورچه!) و چنان که خواهیم دید این نامگذاریها بسیار حساب شده است، این نامگذاریها که از تعلیمات پیامبر ص سرچشمه می گرفته، گاهی بیانگر واقعیات مهمی است که در شرایط عادی، مردم از آن غافلند.

ص: 391

ضمنا این سوره از علم بی پایان پروردگار، و نظارت او بر همه چیز در عالم هستی، و حاکمیت او در میان بندگان که توجه به آن، اثر تربیتی فوق العاده ای در انسان دارد سخن می گوید.

این سوره با"بشارت"شروع می شود، و با"تهدید"پایان می یابد، بشارتی که قرآن برای مؤمنان آورده، و تهدید به اینکه خداوند از اعمال شما بندگان غافل نیست.

***

ص: 392

فضیلت سوره نمل

در حدیثی از پیامبر گرامی اسلام ص چنین آمده است: من قرء طس سلیمان کان له من الاجر عشر حسنات، بعدد من صدق سلیمان، و کذب به، و هود و شعیب و صالح و ابراهیم و یخرج من قبره و هو ینادی لا اله الا اللّٰه: "هر کس سوره طس سلیمان (سوره نمل) را بخواند خداوند به تعداد کسانی که سلیمان را تصدیق و یا تکذیب کردند، و همچنین هود و شعیب و صالح و ابراهیم را، ده حسنه به او می دهد، و به هنگام رستاخیز که از قبرش بیرون می آید، ندای لا اله الا اللّٰه سر می دهد" 1. هر چند در این سوره، سخن از موسی و سلیمان و داود و صالح و لوط است و سخنی از هود و شعیب و ابراهیم به میان نیامده، ولی از این جهت که همه انبیاء از نظر دعوت یکسانند، این تعبیر جای تعجب نیست. در حدیث دیگری از امام صادق ع می خوانیم: هر کس طواسین ثلاث (سوره شعراء و نمل و قصص که همه با طس شروع شده اند) را در شب جمعه بخواند از اولیاء اللّٰه خواهد بود، و در جوار او و سایه لطف و حمایتش قرار می گیرد" 2. ***

ص: 393


  -[[nemoone:نمل:آیات_1_تا_6|آیات 1 تا 6]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_7_تا_14|آیات 7 تا 14]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_15_تا_16|آیات 15 تا 16]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_17_تا_19|آیات 17 تا 19]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_20_تا_26|آیات 20 تا 26]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_27_تا_35|آیات 27 تا 35]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_36_تا_37|آیات 36 تا 37]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_38_تا_40|آیات 38 تا 40]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_41_تا_44|آیات 41 تا 44]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_45_تا_47|آیات 45 تا 47]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_48_تا_53|آیات 48 تا 53]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_54_تا_55|آیات 54 تا 55]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_56_تا_59|آیات 56 تا 59]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_60_تا_64|آیات 60 تا 64]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_65_تا_68|آیات 65 تا 68]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_69_تا_75|آیات 69 تا 75]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_76_تا_81|آیات 76 تا 81]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_82_تا_85|آیات 82 تا 85]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_86_تا_88|آیات 86 تا 88]]
  -[[nemoone:نمل:آیات_89_تا_93|آیات 89 تا 93]]