(50) سوره"ق" این سوره در"مکه"نازل شده، و دارای 45 آیه است

اشاره

ص: 220

ص: 221

محتوای سوره"ق"

محور بحثهای این سوره مساله"معاد"است و تقریبا تمام آیات بر همین محور دور می زند، و مسائل دیگر در آن شکل جنبی دارد.

در مسائل مربوط به معاد انگشت روی امور زیر می گذارد.

1-انکار و تعجب کافران از مساله معاد (معاد جسمانی) .

2-استدلال بر مساله معاد از طریق توجه به نظام آفرینش، و مخصوصا احیای زمینهای مرده به وسیله نزول باران.

3-استدلال بر مساله معاد از طریق توجه به خلقت نخستین.

4-اشاره به مساله ثبت اعمال و اقوال برای"یوم الحساب".

5-مسائل مربوط به مرگ و انتقال از این جهان به سرای دیگری.

6-گوشه ای از حوادث روز قیامت و اوصاف بهشت و دوزخ.

7-اشاره به حوادث تکان دهنده پایان جهان که سر آغازی است بر جهان دیگر.

در این میان اشاراتی کوتاه و مؤثر به وضع اقوام طغیانگر پیشین و سرنوشت دردناک و شوم آنها (مانند قوم فرعون، و عاد، و لوط، و شعیب، و تبع) و نیز دستوراتی برای توجه به خدا و ذکر او به پیامبر اسلام ص داده شده است.

و اشاره کوتاهی به عظمت قرآن در آغاز و پایان سوره به چشم می خورد.

***

ص: 222

فضیلت تلاوت سوره"ق"

از روایات اسلامی استفاده می شود که پیامبر ص اهمیت فراوانی برای این سوره قائل بود، تا آنجا که هر روز جمعه آن را در خطبه نماز جمعه قرائت می فرمود (1) . در حدیث دیگری آمده است که در هر روز"عید"و"جمعه"آن را تلاوت می فرمود 2. این به خاطر آن است که روز جمعه و عید روز بیداری و آگاهی انسانها، روز بازگشت به فطرت نخستین، و روز توجه به خدا و یوم الحساب است، و از آنجا که آیات این سوره به نحو بسیار مؤثری مساله معاد و مرگ و حوادث قیامت را بازگو می کند و تفکر در آن تاثیر عمیقی در بیداری و تربیت انسانها دارد، مورد توجه خاص آن حضرت قرار داشت. در حدیثی از پیغمبر اکرم ص چنین نقل شده: من قرأ سوره"ق" هون اللّٰه علیه تارات الموت و سکراته: "کسی که سوره"ق"را بخواند خداوند مشکلات و سکرات مرگ را بر او آسان می سازد" 3. و نیز در حدیثی از امام باقر ع آمده است: من ادمن فی فرائضه و نوافله سوره ق وسع اللّٰه فی رزقه، و اعطاه کتابه بیمینه و حاسبه حسابا یسیرا: "کسی که پیوسته در نمازهای فریضه و نافله سوره ق را بخواند خداوند روزی او را گسترده می کند، و نامه اعمالش را به دست راستش می دهد، و حساب او را در قیامت آسان می سازد" 1. نیاز به یاد آوری ندارد که اینهمه افتخار و فضیلت تنها با خواندن الفاظ حاصل نمی شود، بلکه خواندن الفاظ سر آغازی است برای بیداری اندیشه ها و آن نیز وسیله ای است برای عمل صالح و هماهنگی با محتوای سوره. ***

 (1) 

ص: 223



1- 1) "تفسیر قرطبی"جلد 9 صفحه 6171. 

محور بحثهای این سوره مساله"معاد"است و تقریبا تمام آیات بر همین محور دور می زند، و مسائل دیگر در آن شکل جنبی دارد.

در مسائل مربوط به معاد انگشت روی امور زیر می گذارد.

1-انکار و تعجب کافران از مساله معاد (معاد جسمانی) .

2-استدلال بر مساله معاد از طریق توجه به نظام آفرینش، و مخصوصا احیای زمینهای مرده به وسیله نزول باران.

3-استدلال بر مساله معاد از طریق توجه به خلقت نخستین.

4-اشاره به مساله ثبت اعمال و اقوال برای"یوم الحساب".

5-مسائل مربوط به مرگ و انتقال از این جهان به سرای دیگری.

6-گوشه ای از حوادث روز قیامت و اوصاف بهشت و دوزخ.

7-اشاره به حوادث تکان دهنده پایان جهان که سر آغازی است بر جهان دیگر.

در این میان اشاراتی کوتاه و مؤثر به وضع اقوام طغیانگر پیشین و سرنوشت دردناک و شوم آنها (مانند قوم فرعون، و عاد، و لوط، و شعیب، و تبع) و نیز دستوراتی برای توجه به خدا و ذکر او به پیامبر اسلام ص داده شده است.

و اشاره کوتاهی به عظمت قرآن در آغاز و پایان سوره به چشم می خورد.

***

ص: 


  -[[nemoone:ق:آیات_1_تا_5|آیات 1 تا 5]]
  -[[nemoone:ق:آیات_6_تا_11|آیات 6 تا 11]]
  -[[nemoone:ق:آیات_12_تا_15|آیات 12 تا 15]]
  -[[nemoone:ق:آیات_16_تا_18|آیات 16 تا 18]]
  -[[nemoone:ق:آیات_19_تا_22|آیات 19 تا 22]]
  -[[nemoone:ق:آیات_23_تا_30|آیات 23 تا 30]]
  -[[nemoone:ق:آیات_31_تا_37|آیات 31 تا 37]]
  -[[nemoone:ق:آیات_38_تا_40|آیات 38 تا 40]]
  -[[nemoone:ق:آیات_41_تا_45|آیات 41 تا 45]]