(26) سوره شعراء تمامی آیات این سوره (بجز چهار آیه آخر آن) در مکه نازل شده، و عدد آیات آن 227 آیه است

اشاره

ص: 177

ص: 178

محتوای سوره شعراء

معروف در میان مفسران این است که تمام آیات 227 گانه این سوره جز چهار آیه آخر آن، در مکه نازل شده است (1) .

 (1) 

لحن آیات این سوره نیز با دیگر سوره های مکی کاملا هماهنگ است، و می دانیم در سوره های مکی که در آغاز دعوت اسلام نازل گردید بیشتر روی اصول اعتقادی، توحید و معاد و دعوت پیامبران خدا و اهمیت قرآن تکیه می شد، و تقریبا تمام بحثهای سوره شعراء پیرامون همین مسائل دور می زند.

در حقیقت می توان محتوای این سوره را در چند بخش خلاصه کرد:

بخش اول طلیعه سوره است که از حروف مقطعه، و سپس عظمت مقام قرآن و تسلی خاطر پیامبر ص در برابر پافشاری و خیره سری مشرکان و اشاره ای به بعضی از نشانه های توحید و صفات خدا سخن می گوید.

بخش دوم فرازهایی از سرگذشت هفت پیامبر بزرگ و مبارزات آنها را با قومشان، و لجاجتها و خیره سریهای آنان را در برابر این پیامبران بازگو می کند، که بعضی مانند داستان موسی و فرعون مشروحتر، و بعضی دیگر مانند سرگذشت ابراهیم و نوح و هود و صالح و لوط و شعیب کوتاهتر است.

مخصوصا در این بخش، اشاره به منطق ضعیف و تعصب آمیز مشرکان در هر عصر

ص: 179



1- 1) تفسیر"مجمع البیان"، تفسیر"فخر رازی"و تفسیر"قرطبی"و تفسیر"تبیان" در تفسیر"روح المعانی"پنج آیه را استثناء کرده است، ولی بعضی از مفسران همچون علامه طباطبائی در"المیزان"استثناء این آیات را نپذیرفته اند، و بخواست خدا در ذیل همان آیات بحث بیشتری خواهیم داشت. 

و زمان در برابر پیامبران الهی شده است که شباهت زیادی با منطق مشرکان عصر پیامبر اسلام ص داشته و این مایه تسلی خاطر برای پیامبر ص و مؤمنان اندک نخستین بود که بدانند تاریخ از این گونه افراد و منطقها بسیار به خاطر دارد و ضعف و فتوری به خود راه ندهند.

و نیز مخصوصا روی عذاب دردناک این اقوام و بلاهای وحشتناکی که بر آنها فرود آمد تکیه شده است که خود تهدید مؤثری برای مخالفان پیامبر اسلام در آن شرائط است.

بخش سوم که در حقیقت جنبه نتیجه گیری از بخشهای گذشته دارد پیرامون پیامبر اسلام ص و عظمت قرآن و تکذیب مشرکان و دستوراتی به آن حضرت در زمینه روش دعوت، و چگونگی برخورد با مؤمنان سخن می گوید، و سوره را با بشارت به مؤمنان صالح و تهدید شدید ستمگران پایان می دهد.

ضمنا نام این سوره از چند آیه آخر که پیرامون شعرای بی هدف سخن می گوید گرفته شده است.

این نکته نیز قابل توجه است که این سوره از نظر تعداد آیات بعد از سوره بقره بر همه سوره های قرآن فزونی دارد، هر چند از نظر تعداد کلمات چنین نیست، بلکه از بسیاری از آنان کوتاهتر است.

***

فضیلت سوره شعراء

در حدیثی از پیامبر اسلام ص در اهمیت تلاوت این سوره چنین می خوانیم: من قرء سوره شعراء کان له من الاجر عشر حسنات، بعدد کل من صدق بنوح و کذب به و هود و شعیب و صالح و ابراهیم، و بعدد کل من کذب بعیسی و صدق بمحمد (ص) : "کسی که سوره شعرا را بخواند به عدد هر کسی که نوح را تصدیق و یا تکذیب کرده است ده حسنه برای او خواهد بود، و همچنین هود، شعیب، و صالح ابراهیم، و به عدد تمام کسانی که تکذیب عیسی و تصدیق محمد ص کرده اند" 1. ناگفته روشن است که این همه اجر و پاداش تنها برای تلاوت منهای اندیشه و عمل نیست، بلکه قرائن متعددی در روایات فضائل سوره ها است که نشان می دهد منظور تلاوتی است که مقدمه تفکر و سپس اراده و عمل باشد و در گذشته به آن اشاره کرده ایم. اتفاقا تعبیری که در حدیث فوق آمده نیز مؤید همین مطلب است، زیرا استحقاق حسنات به تعداد تصدیق کنندگان و تکذیب کنندگان انبیاء بخاطر قرار گرفتن در خط تصدیق کنندگان و بیگانگی با خط تکذیب کنندگان است. ***

ص: 180

معروف در میان مفسران این است که تمام آیات 227 گانه این سوره جز چهار آیه آخر آن، در مکه نازل شده است (1) .

 (1) 

لحن آیات این سوره نیز با دیگر سوره های مکی کاملا هماهنگ است، و می دانیم در سوره های مکی که در آغاز دعوت اسلام نازل گردید بیشتر روی اصول اعتقادی، توحید و معاد و دعوت پیامبران خدا و اهمیت قرآن تکیه می شد، و تقریبا تمام بحثهای سوره شعراء پیرامون همین مسائل دور می زند.

در حقیقت می توان محتوای این سوره را در چند بخش خلاصه کرد:

بخش اول طلیعه سوره است که از حروف مقطعه، و سپس عظمت مقام قرآن و تسلی خاطر پیامبر ص در برابر پافشاری و خیره سری مشرکان و اشاره ای به بعضی از نشانه های توحید و صفات خدا سخن می گوید.

بخش دوم فرازهایی از سرگذشت هفت پیامبر بزرگ و مبارزات آنها را با قومشان، و لجاجتها و خیره سریهای آنان را در برابر این پیامبران بازگو می کند، که بعضی مانند داستان موسی و فرعون مشروحتر، و بعضی دیگر مانند سرگذشت ابراهیم و نوح و هود و صالح و لوط و شعیب کوتاهتر است.

مخصوصا در این بخش، اشاره به منطق ضعیف و تعصب آمیز مشرکان در هر عصر

ص: 



1- 1) "مجمع البیان"آغاز سوره شعراء. 


  -[[nemoone:شعراء:آیات_1_تا_6|آیات 1 تا 6]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_7_تا_9|آیات 7 تا 9]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_10_تا_15|آیات 10 تا 15]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_16_تا_22|آیات 16 تا 22]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_23_تا_29|آیات 23 تا 29]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_30_تا_37|آیات 30 تا 37]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_38_تا_42|آیات 38 تا 42]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_43_تا_51|آیات 43 تا 51]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_52_تا_59|آیات 52 تا 59]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_60_تا_68|آیات 60 تا 68]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_69_تا_82|آیات 69 تا 82]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_83_تا_87|آیات 83 تا 87]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_88_تا_104|آیات 88 تا 104]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_105_تا_115|آیات 105 تا 115]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_116_تا_122|آیات 116 تا 122]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_123_تا_135|آیات 123 تا 135]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_136_تا_140|آیات 136 تا 140]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_141_تا_152|آیات 141 تا 152]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_153_تا_159|آیات 153 تا 159]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_160_تا_166|آیات 160 تا 166]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_167_تا_175|آیات 167 تا 175]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_176_تا_184|آیات 176 تا 184]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_185_تا_191|آیات 185 تا 191]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_192_تا_197|آیات 192 تا 197]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_198_تا_203|آیات 198 تا 203]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_204_تا_212|آیات 204 تا 212]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_213_تا_220|آیات 213 تا 220]]
  -[[nemoone:شعراء:آیات_221_تا_227|آیات 221 تا 227]]