(13) سوره رعد این سوره در مکه نازل شده و 43 آیه است

اشاره

ص: 103

ص: 104

محتوای سوره رعد همانگونه که قبلا هم گفته ایم، سوره های مکی چون در آغاز دعوت پیامبر ص و به هنگام درگیری شدید با مشرکان نازل شده است غالبا پیرامون مسائل عقیدتی مخصوصا دعوت به توحید و مبارزه با شرک و اثبات معاد سخن می گوید، در حالی که سوره های مدنی که پس از گسترش اسلام و تشکیل حکومت اسلامی نازل گردید، پیرامون احکام و مسائل مربوط به نظامات اجتماعی، طبق نیازمندیهای جامعه بحث می کند.

سوره مورد بحث (سوره رعد) که از سوره های مکی است نیز همین برنامه را تعقیب کرده است و پس از اشاره به حقانیت و عظمت قرآن، به بیان آیات توحید و اسرار آفرینش که نشانه های ذات پاک خدا هستند می پردازد.

گاهی از برافراشتن آسمانهای بی ستون، سخن می گوید و زمانی از تسخیر خورشید و ماه به فرمان خدا.

گاه از گسترش زمین و آفرینش کوه ها و نهرها و درختان و میوه ها، و زمانی از پرده های آرامبخش شب که روز را می پوشاند.

گاه دست مردم را می گیرد و به میان باغهای انگور و نخلستان و لابلای زراعتها می برد، و شگفتیهای آنها را بر می شمرد.

سپس به بحث معاد و زندگی نوین انسان و دادگاه عدل پروردگار می پردازد. و این"مجموعه معرفی مبدء و معاد"را، با بیان مسئولیتهای مردم و وظائفشان و اینکه هر گونه تغییر و دگرگونی در سرنوشت آنها، باید از ناحیه

ص: 105

خود آنان شروع شود تکمیل می کند.

دگر بار به مساله توحید باز می گردد، و از تسبیح رعد و وحشت آدمیان از برق و صاعقه، بحث می کند، و زمانی از سجده آسمانیان و زمینی ها در برابر عظمت پروردگار.

سپس برای اینکه چشم و گوشها را بگشاید و اندیشه ها را بیدار کند، و بی خاصیت بودن بتهای ساخته و پرداخته دست بشر را روشن سازد، آنها را دعوت به اندیشه و تفکر می کند و برای شناخت حق و باطل، مثال می زند، مثالهایی زنده و محسوس، و برای همه قابل درک.

و از آنجا که ثمره نهایی ایمان به توحید و معاد، همان برنامه های سازنده عملی است به دنبال این بحثها، مردم را به وفای به عهد وصله رحم و صبر و استقامت و انفاق در پنهان و آشکار و ترک انتقام جویی دعوت می کند.

دگر بار به آنها نشان می دهد که زندگی دنیا ناپایدار است، و آرامش و اطمینان جز در سایه ایمان به خدا حاصل نمی شود.

و سرانجام دست مردم را می گیرد و به اعماق تاریخ می کشاند و سرگذشت دردناک اقوام یاغی و سرکش گذشته و آنهایی که حق را پوشاندند یا مردم را از حق بازداشتند بطور مشخص نشان می دهد، و با تهدید کردن کفار با تعبیراتی تکان دهنده سوره را پایان می بخشد.

بنا بر این سوره رعد، از عقاید و ایمان، شروع می شود و به اعمال و برنامه های انسان سازی پایان می یابد.

ص: 106


  -[[nemoone:رعد:آیات_1_تا_4|آیات 1 تا 4]]
  -[[nemoone:رعد:آیات_5_تا_6|آیات 5 تا 6]]
  -[[nemoone:رعد:آیه_7|آیه 7]]
  -[[nemoone:رعد:آیات_8_تا_10|آیات 8 تا 10]]
  -[[nemoone:رعد:آیه_11|آیه 11]]
  -[[nemoone:رعد:آیات_12_تا_15|آیات 12 تا 15]]
  -[[nemoone:رعد:آیه_16|آیه 16]]
  -[[nemoone:رعد:آیه_17|آیه 17]]
  -[[nemoone:رعد:آیه_18|آیه 18]]
  -[[nemoone:رعد:آیات_19_تا_24|آیات 19 تا 24]]
  -[[nemoone:رعد:آیات_25_تا_26|آیات 25 تا 26]]
  -[[nemoone:رعد:آیات_27_تا_29|آیات 27 تا 29]]
  -[[nemoone:رعد:آیات_30_تا_32|آیات 30 تا 32]]
  -[[nemoone:رعد:آیات_33_تا_34|آیات 33 تا 34]]
  -[[nemoone:رعد:آیه_35|آیه 35]]
  -[[nemoone:رعد:آیه_36|آیه 36]]
  -[[nemoone:رعد:آیات_37_تا_40|آیات 37 تا 40]]
  -[[nemoone:رعد:آیات_41_تا_43|آیات 41 تا 43]]